Autor tekstu: JACEK JAKUBOWSKI - Instytut TROP -psycholog, superwizor treningu psychologicznego rekomendowany przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne, superwizor STOP, sekretarz Rady Trenerów Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Uczenie się skojarzone jest z dość smutną i ponurą czynnością. Dziecko siedzi nieruchomo na lekcji i grzecznie słucha. Młodzian siedzi przy biurku i "odrabia" lekcje. Istotą jego pracy jest zapamiętywanie informacji. Wertowanie podręczników i wkuwanie tysiąca rozmaitych informacji, wysłuchiwanie wykładu i wierne zapisywanie go w zeszycie - wszystko to prowadzi do najważniejszego, legendą owianego momentu - odpytania, klasówki, egzaminu. Umiejętność odtwarzania informacji utożsamiana jest z faktem nauczenia się.

Jak do tego ma się nasza potoczna zdroworozsądkowa, a także współczesna naukowa wiedza o uczeniu się?

Wiemy, że uczenie się jest zjawiskiem naturalnym, zachodzącym od pierwszych chwil życia człowieka. Dziecko usiłuje wszystko polizać, dotknąć, wpełznąć we wszystkie zakamarki. Uczy się chodzić, mówić, myśleć. Zadaje setki pytań, próbuje rozebrać radio, bawi się w pomaganie mamie w kuchni. Rozmawia, naśladuje, odkrywa.

Dziecko uczy się doświadczając całym sobą. Jego wiedza i umiejętności są wynikiem brania udziału w życiu. Spotykają go różne zdarzenia, uczestniczy w różnych sytuacjach, przeżywa je, usiłuje je zrozumieć, odpowiada na nie własnym działaniem.

Rozwój przynosi człowiekowi nowe możliwości. Potrafi podejmować wysiłki ze względu na odległe cele, na krystalizujące się w nim wartości. Potrafi dłużej skoncentrować się na określonych czynnościach, myśleć abstrakcyjnie, pogłębia się jego intuicja. Miejsce zabawy zajmuje praca.

Jednak zasadniczy mechanizm uczenia się jest niezmienny. Zdobywana wiedza jest efektem kontaktu ze światem, przyjmowania i wywierania wpływu, przeżywania i działania.

Proces ten nazwać możemy uczeniem się w oparciu o doświadczenie. W proces doświadczania zaangażowana jest cała osoba ludzka . Porusza on wszystkie sfery osobowości. Człowiek przeżywa różne emocje i uczucia, tworzy wewnętrzne ustosunkowanie do rzeczywistości zwane potrzebami, postawami, motywacjami. Doświadczony człowiek jest aktywny - działa, mówi, myśli. Angażuje różne rodzaje myślenia (abstrakcyjne, symboliczne, obrazowe) przeprowadza analizy i syntezy, jego wewnętrzna praca owocować może głęboką intuicją. Często, chcąc rozwinąć konkretne umiejętności zacina zęby i ćwiczy, trenuje, rozwiązuje problemy.

Doświadczenia kształtują (wedle niektórych tworzą) osobowość. W oparciu o proces doświadczania i wewnętrznego opracowywania doświadczeń powstaje światopogląd, wiedza, tworzy się hierarchia wartości, rozwijają się wartości.

Opisane powyżej twierdzenia wydawać się mogą oczywiste i niewiele wnoszące. Nie jest to bowiem jakaś nowa teoria psychologiczna, czy koncepcja natury człowieka. Więcej - z tak postawionymi tezami zgodzić się powinni teoretycy bardzo różnych orientacji, a nawet paradygmatów naukowych.