fragment pracy mgr Agnieszki Maszkowskiej napisanej pod kierunkiem Prof. Dr hab. Piotra Glińskiego "Trenerzy w organizacjach pozarządowych na tle procesu profesjonalizacji trzeciego sektora w Polsce" (Instytut Socjologii; Wydział Historyczno - Socjologiczny; Uniwersytet w Białymstoku; 2004)

Konsulting (działalność doradcza), który polega na przeanalizowaniu sytuacji panującej w danej organizacji i zaproponowaniu rozwiązań określonych problemów. "Praca konsultantów dotyczy zazwyczaj całościowej, szeroko zakrojonej interwencji w życie organizacji, która ma na celu zmianę jej sposobu funkcjonowania (…)" ¹. Trenerzy natomiast nie podają gotowych rozwiązań, pozostawiając decyzję co do kierunku zmian organizacjom, których członków szkolą.

Psychologiczny trening grupowy, który dotyczy najczęściej tzw. "miękkich" umiejętności, np. asertywności, wrażliwości, twórczości (zwany również warsztatem rozwojowym)² podczas treningu interpersonalnego ważna jest duża otwartość między uczestnikami, w związku z czym trener ma szczególne zadanie dbania o dobrą atmosferę, w której dzielenie się indywidualnymi doświadczeniami uczestników treningu będzie możliwe. W odróżnieniu od szkoleń związanych z tzw. "twardymi" tematami (głównie zawodowymi), warsztat rozwojowy ma wolniejsze tempo, jego struktura jest bardziej elastyczna, trener pełni rolę facylitatora.

Oprócz szkoleń coraz większą uwagę skupia się na takich technikach wspomagania uczenia się w organizacjach, jakimi są coaching i mentoring. Obie metody można zaliczyć do metod uczenia się na stanowisku pracy ³ , co już zasadniczo odróżnia je od tradycyjnych szkoleń poza miejscem pracy. Mimo wielu niejasności definicyjnych ⁴ można przyjąć, żecoaching (wywodzący się ze sposobów trenowania sportowców) jest procesem, w którym trener czuwa nad poprawą w pewnym obszarze działań u określonej osoby lub grupy. Jest to metoda zwykle stosowana jako sposób doskonalenia zawodowego pracowników firm. Od szkoleń różni się w co najmniej trzech aspektach: 1/ odbywa się w miejscu pracy (na stanowisku pracy); 2/częściej dotyczy jednostek niż grupy;
3/ w procesie coachingu rolę trenera może pełnić bezpośredni przełożony pracownika.
Z kolei mentoring ⁵ to wolny od zależności służbowej proces wspierania osoby uczącej się, w której mentor może doradzać, dzielić się wiedzą i doświadczeniem ze swoim podopiecznym. "W przeciwieństwie do coachingu, w którym kierownik, egzaminator czy trener koncentruje się na szybkim uzyskaniu wyników, mentor myśli bardziej o doskonaleniu działania i zachowań w znacznie szerszym wymiarze czasowym - nawet w skali całej kariery ucznia" ⁶. Zasadniczą różnicą między mentorem a trenerem jest to, że mentor mimo często partnerskich relacji z uczącymi się, góruje jednak nad nimi swoim doświadczeniem i posiadaną wiedzą, a jego aktywność ma charakter doradczy.

Kurs / wykład. W takim przypadku osoba prowadząca, korzystając niejednokrotnie z wielu pomocy audiowizualnych (projektory multimedialne, rzutniki pisma), przekazuje wiedzę uczestnikom kursu. Nie jest ona trenerem w znaczeniu przez nas przyjętym, ponieważ proces uczenia się nie jest oparty na doświadczeniu jego uczestników, a bazuje na wiedzy osoby nauczającej.

¹ Tarka K.,1996, Zawód: trener...organizacji pozarządowych, s.VI w: Informator o instytucjach prowadzących szkolenia dla organizacji pozarządowych; GRyZ, 1996, Warszawa, Fundusz Współpracy, Program Phare Dialog Społeczny

² Łaguna M., 2004, Szkolenia. jak je prowadzić, by..., s.15; Gdańsk, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

³ ibidem: s.179 i następne

⁴ Parsloe E., Wray M., 2002, Trener i mentor. Udział coachingu i metoringu w doskonaleniu procesu uczenia się, Kraków, Oficyna Ekonomiczna

⁵ Mentor to imię postaci z mitologii greckiej oznaczające mądrego oraz godnego zaufania doradcę (zob.Parsloe E., Wray M., 2002, s.77)

⁶ Parsloe E., Wray M., 2002, Trener i mentor. Udział coachingu i metoringu w doskonaleniu procesu uczenia się, s.81, Kraków, Oficyna Ekonomiczna